ΠΑΝΗΓΥΡΙA

Στη Σίφνο τα πανηγύρια είναι μέρος της καθημερινότητας του νησιού, αφού οι εκκλησίες είναι πάρα πολλές και κάποια από όλες γιορτάζει κάθε μέρα του χρόνου. Στα πανηγύρια που γίνονται με χρηματοδότηση των πανηγυράδων, των κατοίκων που κρατούν την εικόνα στο σπίτι τους, προσφέρονται παραδοσιακά πιάτα, ρεβιθάδα, κρέας με μακαρόνια, βακαλάος με πατάτες και κρασί. Το γλέντι γίνεται με παραδοσιακή μουσική, με συνοδεία βιολιού και λαούτου. Τα μεγαλύτερα πανηγύρια είναι

  • της Παναγίας του Βουνού στις 24 Μαρτίου στον Πλατύ Γιαλό
  • του Προφήτη Ηλία στις 19 και 20 Ιουλίου
  • του Αγίου Παντελεήμονα στον οικισμό της Χερρονήσου στις 26 Ιουλίου
  • της Παναγίας στις 15 Αυγούστου στο «Τόσο το νερό»
  • του Αγίου Ιωάννη του Νηστευτή στις 28 Αυγούστου στο Φάρο
  • του Αγίου Συμεών στις 2 Σεπτεμβρίου στις Καμάρες
  • του Σταυρού στις 13 Σεπτεμβρίου στο Φάρο
  • στον Άγιο Νικήτα στο Σελάδι στις 14 Σεπτεμβρίου
  • στα γενέθλια της Παναγίας στην Ιερά Μονή της Βρύσης στις 8 Σεπτεμβρίου
  • ανήμερα της Αγίας Μαρίνας στις 17 Ιουλίου στην Ιερά Μονή των Ταξιαρχών στο Βαθύ
  • της Αναλήψεως στη Μονή της Χρυσοπηγής, πολιούχου του νησιού στον Πλατύ Γιαλό.

ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ

Στη Σίφνο υπάρχουν 366 εκκλησάκια πολλά από τα οποία είναι χτισμένα από ιδιώτες, ενώ άλλα έχουν υιοθετηθεί από πιστούς που σε κάποια δύσκολη στιγμή της ζωής τους δέχτηκαν βοήθεια από τον Άγιο ή την Αγία. Για να τιμήσουν λοιπόν τον Άγιο, έπαιρναν σπίτι τους την εικόνα του για να τη φροντίσουν. Έτσι γεννήθηκε το έθιμο του «πανηγυρά», του πιστού δηλαδή που φιλοξενεί κάποια εικόνα και συνεχίζεται ακόμα και σήμερα. Ο πιστός έχει σαν κύριο καθήκον την περιποίηση και συντήρηση της εικόνας, η οποία τοποθετείται στο κύριο δωμάτιο του σπιτιού πάνω σε ένα πουπουλένιο μαξιλάρι. Μπροστά από την εικόνα οι πιστοί τοποθετούν δύο κηροπήγια και ανάβουν τα κεριά την ώρα των παρακλήσεων. Τα βράδια διαβάζουν το Απολυτίκιο του Αγίου και θυμιατίζουν, ενώ ένα καντηλάκι παραμένει πάντα αναμμένο.

Ο «πανηγυράς» διοργανώνει πανηγύρι προς τιμήν του Αγίου την ημέρα της γιορτής του. Φροντίζει για τον καθαρισμό και στολισμό της εκκλησίας και ανήμερα του πανηγυριού επιστρέφει την εικόνα. Μετά τον εσπερινό προσφέρεται φαγητό στους πιστούς από τον πανηγυρά που συνήθως είναι ρεβιθάδα και κοκκινιστό κρέας με πατάτες, ενώ σερβίρεται και ντόπιο κρασί. Το γλέντι διαρκεί ως το πρωί με χορούς και παραδοσιακή μουσική με βιολί και λάουτο.

Ένα ακόμα έθιμο της Σίφνου που υπάρχει από τα προχριστιανικά χρόνια είναι εκείνο του χορού του κυρ-Βοριά. Η αναβίωση γίνεται την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς στον Αρτεμώνα. Ο χορός γινόταν για να δείξουν ευγνωμοσύνη προς το Θεό που ο χειμώνας τελείωνε και έτσι θα έφευγε και ο κυρ-Βοριάς που λυσσομανά στο νησί. Μετά τον εσπερινό γινόταν η ανάγνωση της «συγχωρητικής ευχής» και ο ιερέας ασπαζόταν τον κάθε πιστό ξεχωριστά δίνοντάς του συγχώρεση για τις αμαρτίες του και στη συνέχεια οι πιστοί συγχωρούσαν ο ένας τον άλλον. Ο ιερέας, οι ψάλτες και οι επίτροποι ξεκινούσαν το χορό μέσα από το ναό και συνέχιζαν στο προαύλιο, ενώ οι πιστοί τραγουδούσαν δίστιχα με ευχαριστίες προς το Θεό αλλά και με ερωτικό περιεχόμενο.

Η παράδοση του τόπου ζωντανεύει στους γάμους που γίνονται στο νησί αφού ακολουθούνται όλα τα έθιμα και οι παραδόσεις του νησιού. Τα δύο τακίμια, δηλαδή ζευγάρια μουσικών οργάνων παίζουν δύο μέρες και δύο νύχτες για το ζευγάρι. Τη μέρα του γάμου προσφέρεται στους καλεσμένους παστέλι και οι καλεσμένοι λένε τις ευχές τους στο ζευγάρι με τη μορφή ποιήματος. Επίσης η νύφη πρέπει να χορέψει με όλους τους καλεσμένους από έναν τουλάχιστο χορό.

ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ

Η τέχνη της αγγειοπλαστικής αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας και της παράδοσης του τόπου. Υπάρχουν μάλιστα δείγματα της αγγειοπλαστικής τέχνης που χρονολογούνται από την Πρωτοκυκλαδική περίοδο. Από τότε έως και σήμερα οι κάτοικοι της Σίφνου δεν έπαψαν ποτέ να ασχολούνται με την τέχνη. Σε αυτό συντέλεσαν οι άφθονες πρώτες ύλες που βρίσκονται στο νησί, όπως ο άργιλος και το νερό. Παλιότερα τα αγγειοπλαστεία βρίσκονταν στο εσωτερικό του νησιού από το φόβο των πειρατικών επιδρομών. Αργότερα, όταν οι επιδρομές άρχισαν να σπανίζουν μεταφέρθηκαν στους όρμους του νησιού που ήταν προστατευμένοι από τους δυνατούς άνεμους. Τα πήλινα είδη που κατασκευάζονταν ήταν κατά κύριο λόγο οικιακής χρήσης όπως τα μαστέλα, οι στάμνες, οι κανάτες και τα τσικάλια.

Η τέχνη της αγγειοπλαστικής διαδόθηκε από τους τεχνίτες του νησιού και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας και πολλοί ήταν εκείνοι που ήρθαν στο νησί για να μάθουν την τέχνη και να επιστρέψουν αργότερα στον τόπο τους. Σήμερα λειτουργούν στη Σίφνο δώδεκα αγγειοπλαστεία (στα χωριά Αρτεμώνας, Βαθύ, Χερρόνησος, Καμάρες, Πλατύς Γιαλός, Κάτω Πεταλί) συνεχίζοντας την μακρόχρονη παράδοση του νησιού.