Τα Κύθηρα, είναι ένα νησί γεμάτο με σπήλαια και άλλους γεωλογικούς σχηματισμούς που θυμίζουν τέτοια. Στο νησί υπάρχουν Τρία σπήλαια τα οποία είναι σε τελείως διαφορετικά σημεία του νησιού αλλά περιέργως έχουν το ίδιο όνομα, τα σπήλαια της Αγίας Σοφίας. Οι ντόπιοι, πιο πολύ σαν μύθο παρά σαν κουτσομπολιό, θα πουν ότι και τα τρία σπήλαια αποτελούν εισόδους ενός σπηλαίου και ότι όλο το νησί είναι κούφιο. Κάποιοι θα πουν ότι τα σπήλαια των Κυθήρων ενώνονται με τα σπήλαια του Δυρού. Από κάποιους άλλους θα μάθετε ότι κάποτε έβαλαν μία γάτα στην μία σπηλιά στην άκρη του νησιού κι εκείνη βγήκε από την άλλη πλευρά και για να γίνει πιο πικάντικο, κάποιοι θα υποστηρίξουν ότι η γάτα βγήκε μεν από την άλλη αλλά ήταν τρελαμένη.

Εμείς δεν θα σας πούμε παρά αυτά που μας είπαν οι επιστήμονες κατά την ξενάγησή μας στο νησί.

Έτσι λοιπόν, Τα τρία γνωστά σπήλαια των Κυθήρων αποτελούν τελείως ανεξάρτητους οργανισμούς πάνω στο νησί και δεν συνδέονται ούτε μεταξύ τους, ούτε και με το σπήλαιο του Δυρού. Γάτα ποτέ δεν μπήκε ή καλύτερα δεν βγήκε από κάποια πλευρά έχοντας διασχίσει το νησί… υπογείως!

Το Σπήλαιο της Αγίας Σοφίας (Κοντά στον Μυλοπόταμο)

Μετά το πανέμορφο χωριό του Μυλοποτάμου και κατευθυνόμενοι προς το γραφικό παραλιάκι του Λιμνιώνα, θα συναντήσετε καινούριες πινακίδες προς το σπήλαιο τη Αγίας Σοφίας. Ο δρόμος που θα σας οδηγήσει εκεί είναι καλής ποιότητας , καινούρια άσφαλτος στο τέρμα του οποίοι υπάρχει ένα μικρό αλλά ευρύχωρο για Ι.Χ. πλάτωμα για Παρκινγκ. Σε εκείνο το σημείο, θα είστε περίπου 150 μέτρα πάνω από το επίπεδο της θάλασσας.

Από το σημείο αυτό, ξεκινάει ένα πετρόκτιστο μονοπάτι το οποίο θα σας κατεβάσει στα 60 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της Θάλασσας όπου και θα συναντήσετε την είσοδο του σπηλαίου.

Εκεί, μία ξύλινη κατασκευή θα σας κρατήσει αρκετή ώρα να αγναντεύετε το πέλαγος. Όταν αποφασίσετε και μετά από παρακίνηση των νεαρών και γεμάτων χιούμορ και ευγένεια ξεναγών, θα ξεκινήσετε την περιήγηση στο σπήλαιο

Μόλις ανοίξει η πόρτα του σπηλαίου αντικρίζει κανείς το ναό της Αγίας Σοφίας που χτίστηκε από τους κατοίκους του Μυλοποτάμου το 1875. Σε εκείνο το σημείο σύμφωνα με την παράδοση βρέθηκαν τα οστά της Αγίας. Η είσοδος στο ιερό του ναού είναι ουσιαστικά η είσοδος στο διανοιγμένο πλέον σπήλαιο και σχηματίζεται ανάμεσα από δύο κάθετα τοιχάκια δεξιά και αριστερά με τοιχογραφίες του 12 ή 13 αιώνα ενός ζωγράφου ονόματι Θεδώρου. Το σπήλαιο Καταλαμβάνει 2200 τμ. και η ηλικία του υπολογίζεται στα 4 εκατομμύρια χρόνια περίπου. Μόλις τον περασμένο αιώνα το σπήλαιο διανοίχτηκε μετά από πρωτοβουλία της κας Πετροχείλου, συζύγου του μεγάλου ‘Έλληνα επιστήμονα σπηλαιολόγο Πετρόχειλο στον οποίο οφείλουμε την ανακάλυψη και χαρτογράφηση της πλειοψηφίας των ελληνικών σπηλαίων.

Η σημερινή διαδρομή που μπορεί να ακολουθήσει ο επισκέπτης είναι περίπου 250 μέτρα και το σπήλαιο αποτελείται από αίθουσες με διάφορα ονόματα εξαιτίας των σχηματισμών και των , χρωμάτων των σταλαγμιτών και σταλακτιτών. Εμάς, μας έμεινε η αίθουσα «σαγόνια του καρχαρία» για τους ευνόητους λόγους.

Το σπήλαιο αποτέλεσε, όπως και τα υπόλοιπα σπήλαια των Κυθήρων, αντικείμενο μελέτης από πολλούς επιστήμονες αλλά και θησαυροθύρες σε αναζήτηση των θησαυρών του Μπαρπαρόσα. Αυτός ήταν και ο σημαντικότερος λόγος που το σπήλαιο, σε ορισμένες αίθουσες του είναι γεμάτο επιγραφές προηγούμενων περίεργων και μη επισκεπτών.

Ο ναός της Αγίας Σοφίας λειτουργούσε μέχρι και τον 19 αιώνα και έκτοτε, λειτουργεί κάθε χρόνο στις 17 του Σεπτέμβρη με ιερείς που έρχονται από το χωριό.

Το σπήλαιο χρησιμοποιήθηκε και ως κρησφύγετο ανταρτών, κυνηγημένων καθώς και ….παρανόμων ζευγαριών. Ο κάθε ένας από αυτούς θέλησε να αφήσει και μία αφιέρωση έτσι σήμερα συναντάει κανείς κάθε λογής αφιερώσεις στους τοίχους με ποιο πρόσφατη αυτή του 1955.

Εντύπωση θα σας κάνει το ότι σε μία αίθουσα θα δείτε να κρέμονται ρίζες από την οροφή του σπηλαίου. Αν φανταστεί κανείς ότι πρόκειται για ένα σπήλαιο που βρίσκεται περίπου 100 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης και ότι σε εκείνο το σημείο η βλάστηση είναι μερικά πουρνάρια, τότε πραγματικά είναι απορίας άξιον το πως δικαιολογείται εκεί η ύπαρξή τους.

Τέλος. Στο σπήλαιο αυτό ζει ένας μοναδικός οργανισμός που έχει κάνει γνωστό το σπήλαιο και στο ευρύτερο επιστημονικό κοινό. Δυστυχώς, το όνομά του μας διαφεύγει (γιατί είναι δύσκολο) αλλά θα το βρούμε και θα σας το πούμε….

Το Σπήλαιο της Αγίας Σοφίας (Κοντά στον Κάλαμο)

Πριν φτάσουμε στο Καψάλι ακολουθούμε τις πινακίδες που μας κατευθύνουν αριστερά προς Κάλαμο. Είναι μία διαδρομή που σίγουρα θα κάνετε για να γευθείτε τις νοστιμιές της Φιλιώς.

Στο δρόμο λοιπόν προς κάλαμο, θα δείτε πινακίδες που θα σας οδηγούν προς το σπήλαιο της …. Αγίας Σοφίας.

Ένα έργο τέχνης τοποθετημένο πάνω στους θάμνους δεξιά της πορείας σας θα σας υπενθυμίσει ότι βρίσκεστε στα Κύθηρα, το νησί της φαντασίας και του ονείρου

Πλησιάζοντας την είσοδο του σπηλαίου και έχοντας ακολουθήσει πιστά τις χειρόγραφες ταμπέλες, δείγματα της αγάπης των ντόπιων για τον τόπο τους, θα αντικρίσετε τον ναό της Αγίας Σοφίας.

Είναι ένα μικρό εκκλησάκι, σε πολύ καλή κατάσταση το οποίο θαρρείς πως προστατεύει την είσοδο της σπηλιάς. Στο βάθος δεν θα δείτε παρά μόνο μαυρίλα αφού το σπήλαιο δεν είναι ανοικτό στο κοινό και όσο προχωράτε τόσο το φως σας αποχωρίζεται. Η αίσθηση που σου προκαλεί όμως η θέα του ναού από το πίσω μέρος όταν εσύ κρύβεσαι στο μαύρο κι αυτό φεγγοβολά στο φως, είναι μοναδική….