ΦΑΡΟΣ ΑΣΠΡΟΠΟΥΝΤΑΣ

Ο φάρος που χτίστηκε το 1919 αποτελεί ένα από τα αξιοθέατα της Φολεγάνδρου. Βρίσκεται 58 μέτρα πάνω από τη θάλασσα και το φως του είναι ορατό σε απόσταση 17 ναυτικών μιλίων. Τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του άναβε με φιτίλι το οποίο στη συνέχεια αντικαταστάθηκε από μηχανισμό πετρελαιοατμού. Το 1986 άλλαξε και πάλι ο τρόπος λειτουργίας του για να χρησιμοποιηθεί η ηλιακή ενέργεια. Για να προσεγγίσετε το Φάρο της Ασπροπούντας θα χρειαστεί να περπατήσετε 15’ περίπου από το Λιβαδάκι.

ΚΑΣΤΡΟ

Η μεσαιωνική συνοικία του Κάστρου βρίσκεται στη Χώρα της Φολεγάνδρου και ανήκει στην κατηγορία των κάστρων των Κυκλάδων, όπως αυτό της Αντιπάρου και της Σίφνου. Χτίστηκε το 1212 από το Μάρκο Σανούδο στο χείλος του γκρεμού, 210 μέτρα πάνω από τη θαλασσα του Αιγαίου για να προστατεύει τους κατοίκους του νησιού από τις πειρατικές επιδρομές.Τα σπίτια είναι χτισμένα κολλητά το ένα στο άλλο και εκείνα που βρίσκονται στο εξωτερικό μέρος αποτελούν τα τείχη του κάστρου. Μέσα στο Κάστρο μπορείτε να θαυμάσετε την εκκλησία της Ελεούσας που χτίστηκε το 1530, της Παντάνασσας, του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Σοφίας.

Οι κεντρικοί δρόμοι είναι δύο, αλλά πολλά είναι τα σοκάκια στα οποία μπορεί να περιπλανηθεί ο επισκέπτης. Οι είσοδοι του κάστρου είναι δύο, η Λόντζια και το Παραπόρτι. Τα σπίτια διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση και είναι όλα κατοικημένα έως και σήμερα. Η μοναδική ατμόσφαιρα θα σας ταξιδεύσει σε άλλες εποχές και θα απολαύσετε καλοκαιρινές βόλτες στα ασβεστωμένα σοκάκια του οικισμού με τις μεθυστικές μυρωδιές των λουλουδιών να σας συνοδεύουν. Η θέα που μπορείτε να απολαύσετε από εδώ πραγματικά θα σας κόψει την ανάσα καθώς ο οικισμός αποτελεί μπαλκόνι στο γαλάζιο του Αιγαίου. Το κάστρο έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο και προστατεύεται από την Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.

ΧΡΥΣΟΣΠΗΛΙΑ

Η Χρυσοσπηλιά βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα σπήλαια της Ελλάδας και το μεγαλύτερο τμήμα της παραμένει ανεξερεύνητο. Στο εσωτερικό τμήμα της Χρυσοσπηλιάς που βρίσκεται 10 μέτρα πάνω από τη θάλασσα έχουν βρεθεί λείψανα ανθρώπινων σκελετών, σπασμένα αγγεία και μια ρωμαϊκή δεξαμενή νερού. Ο τόπος θεωρείται τόπος λατρείας και τέλεσης τελετών ενηλικίωσης του 4ου αιώνα π.Χ. Στα τοιχώματα και την οροφή του σπηλαίου μπορεί κανείς να διαβάσει τα ονόματα και τον τόπο καταγωγής των εφήβων. Ασφαλής πρόσβαση στη Χρυσοσπηλιά γίνεται μέσω θαλάσσης με κάποιο από τα καϊκια που ξεκινούν από τον Καραβοστάσι, ενώ είναι απαραίτητο να είναι καλός ο καιρός.

ΦΑΡΑΓΓΙ ΔΙΠΟΤΑΜΟΥ

Το φαράγγι βρίσκεται ανάμεσα από τους Γερακώνες και τη Ράχη. Πρόκειται για μια πανέμορφη τοποθεσία, γεματα δέντρα και φυτά, δροσερά τρεχούμενα νερά και νερόμυλους. Η περιοχή έχει ανακυρηχτεί προστατευόμενη και τα κτίσματά της θεωρούνται νεώτερα προβιομηχανικά μνημεία.

ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΙ ΚΑΙ ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ

Στην Άνδρο οι κάτοικοι εκμεταλλεύτηκαν τη δύναμη του ανέμου χτίζοντας στο νησί πολλούς ανεμόμυλους. Στο νησί συναντούμε ανεμόμυλους διαφορετικούς από αυτούς που χρησιμοποιούντας στις υπόλοιπες Κυκλάδες. Είναι οι λεγόμενοι οριζόντιοι ταβλόμυλοι, στους οποίους η φτερωτή περιστρέφεται οριζόντια και με κατακόρυφο άξονα. Πολλοί από αυτούς που χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή αλευριού μέχρι και τα μέσα του αιώνα, σώζονται ακόμα και σήμερα στην περιοχή του Κορθίου. Ταυτόχρονα οι Ανδριώτες εκμεταλλεύτηκαν και την κινητήρια δύναμη των άφθονων τρεχούμενων νερών του νησιού δημιουργώντας νερόμυλους. Πολλοί από αυτούς βρίσκονται στα Διπόταμα. Συνολικά σήμερα σώζονται 22 νερόμυλοι, με τους περισσότερους από αυτούς να διατηρούνται σε αρκετά καλή κατάσταση. Σε κάποιους συναντούμε δωμάτιο για το μυλωνά, μαντρί και αποθήκη. Για την τροφοδότηση των νερόμυλων είχαν δημιουργηθεί φράγματα στα στενά σημεία της ρεματιάς.

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΖΑΓΟΡΑΣ

Τα ερείπια του γεωμετρικού οικισμού της Ζαγοράς βρίσκονται σε ένα απόκρημνο οροπέδιο ύψους 160 μέτρων στο δυτικό τμήμα του νησιού, νότια της Παλαιόπολης. Θεωρείται ότι είναι ένας από τους σημαντικότερους γεωμετρικούς οικισμούς στην Ελλάδα. Τα παλιότερα λείψανα που έχουν έρθει στο φως ανήκουν στην περίοδο ανάμεσα στο 10ο π.Χ. και 8ο π.Χ. αιώνα. Ο οικισμός ήταν καλά προστατευμένος πίσω από γερά τείχη μήκους 110 μέτρων και ύψους 3 μέτρων και η είσοδος σε αυτόν γινόταν από μία καλά φυλασσόμενη πύλη. Το υλικό κατασκευής των οικιών ήταν ο σχιστόλιθος και η στέγη χωμάτινη και το κύριο κτίριο είχε δίπλα του και ένα μικρότερο που χρησίμευε ως χώρος αποθήκευσης. Ύστερα από ανασκαφές ανακαλύφθηκε και ένα ιερό το οποίο χρονολογείται στον 8ο αιώνα και λειτουργούσε μέχρι και τα κλασικά χρόνια. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν από Έλληνες και Αυστραλούς αρχαιολόγους την περίοδο 1960- 1977. Τα κινητά ευρήματα των ανασκαφών στο γεωμετρικό οικισμό, όπως γλυπτά, εργαλεία, σκεύη και οικιακά αντικείμενα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο στη Χώρα της Άνδρου. Στο μουσείο μπορείτε επίσης να δείτε αναπαραστάσεις μιας τυπικής κατοικίας αλλά και του ιερού.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΠΑΛΑΙΟΠΟΛΗΣ

Στο δυτικό τμήμα του νησιού συναντούμε τον Αρχαιολογικό χώρο της Παλαιόπολης όπου βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας πρωτεύουσας του νησιού. Η πρωτεύουσα παρέμεινε εκεί μέχρι και την Πρωτοβυζαντινή περίοδο. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους η πόλη χτίστηκε στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. αιώνα. Αν επισκεφτείτε την περιοχή θα δείτε τον οχυρωματικό περίβολο της πόλης που διατηρείται σε αρκετά καλή κατάσταση. Στην ανατολική πλευρά του αρχαιολογικού χώρου βρισκόταν το αρχαίο λιμάνι, ερείπια του οποίου υπάρχουν ακόμα και σήμερα βυθισμένα στη θάλασσα. Από τις ανασκαφές που έγιναν το 1956 από τον καθηγητή Κοντολέων, ήρθαν στο φως κατοικίες, ναοί, θέατρα, λείψανα της αγοράς, στοές, αγγεία, γλυπτά, νομίσματα και άλλα ευρύματα πολλά από τα οποία εκτίθενται στο αρχαιολογικό μουσείο της Παλαιόπολης. Το σημαντικότερο εύρημα της περιοχής είναι το άγαλμα του Ερμή που ανακαλύφθηκε τυχαία από έναν χωρικό το 1832.

ΠΥΡΓΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΥ

Στην περιοχή του Αγίου Πέτρου, νότια του Γαυρίου βρίσκεται ο κυλινδρικός Πύργος της Ελληνιστικής περιόδου. Ο Πύργος διατηρείται σε αρκετά καλή κατάσταση και χρονολογείται από τον 3ο με 4ο αιώνα. Έχει ύψος 20 μέτρων και βάση διαμέτρου 9,4 μέτρα, ενώ έχει κατασκευαστεί από σχιστόλιθο. Ένα μέρος του θόλου έχει καταρρεύσει. Στο εσωτερικό του Πύργου υπάρχει ελικοειδής σκάλα που συνέδεε 5 ορόφους. Η χρήση του Πύργου δεν έχει εξακριβωθεί από τους αρχαιολόγους, αλλά θεωρούν ότι χτίστηκε για να προστατεύονται οι εργαζόμενοι των μεταλλείων γύρω από αυτόν αλλά και των μεταλλευμάτων. Επίσης, χρησιμοποιούνταν και ως μέρος οχύρωσης των κατοίκων όταν δέχονταν πειρατικές επιδρομές.

ΚΑΣΤΡΟ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ

Το κάστρο της Φανερωμένης ή Πάνω Κάστρο όπως αλλιώς είναι γνωστό, βρίσκεται κοντά στο Κοχύλου σε υψόμετρο 600 μέτρων. Θεωρείται ότι κατασκευάστηκε το μεσαίωνα για να προστατεύει τους κατοίκους από τις πειρατικές επιδρομές που την περίοδο εκείνη ήταν συχνότατες. Η θέση στην οποία χτίστηκε είναι ιδανικό καθώς η πρόσβαση σε αυτό είναι ιδιαίτερα δύσκολη και η θέα προς τη θάλασσα απεριόριστη. Τα τείχη του κάστρου είναι γερά και σώζονται σε αρκετά καλή κατάσταση. Στο εσωτερικό των τειχών μπορείτε να δείτε τα ερείπια διαφόρων κτισμάτων αλλά και την εκκλησία της Παναγίας της Φανερωμένης. Σύμφωνα με την παράδοση, τα υπόγεια κτίσματα του κάστρου επικοινωνούν με τις ακτές της Μέλισσας. Στις 15 Αυγούστου διοργανώνεται μεγάλο πανηγύρι προς τιμήν της Παναγίας της Φανερωμένης. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν οι Τούρκοι είχαν φτάσει στο νησί θέλησαν να κατακτήσουν και το Επάνω Κάστρο. Δυστυχώς για τους Ανδριώτες, βρέθηκαν πρόθυμες να βοηθήσουν τους Τούρκους μια ηλικιωμένη κυρία μαζί με την κόρη της που ήταν έγκυος. Υποκρίθηκαν ότι χρειάζονταν βοήθεια και έτσι οι κάτοικοι που είχαν κλειστεί μέσα στο κάστρο άνοιξαν την πύλη για να τους την προσφέρουν. Τότε οι Τούρκοι βρήκαν ευκαιρία να εισβάλουν και να καταλάβουν το κάστρο. Η γριά όταν αργότερα συλλογίστηκε την προδοσία της στον τόπο της ένιωσε τύψεις και πήδηξε από το λόφο για να αυτοκτονήσει.

ΣΠΗΛΑΙΟ ΦΟΡΟΣ

Το σπήλαιο του Φόρου βρίσκεται στο Αλαδινό, στους πρόποδες του όρους Γερακώνα. Συγκαταλέγεται στα μικρού μεγέθους σπήλαια, καθώς το μέγεθός του είναι μόλις 57 μέτρα. Έχει εξερευνηθεί πλήρως από το σπηλαιολόγο Ιωάννη Πετρόχειλο, ενώ χαρτογραφήθηκε από την Άννα Πετροχείλου. Στο εσωτερικό του μπορειτε να θαυμάσετε πολλές μορφές σταλαγμίτες και σταλακτίτες αλλά και διάφορες χρωματικές αποχρώσεις.