miloi2Αναπόσπαστο κομμάτι της περιοχής του Ζαγορίου αλλά και χαρακτηριστικό γνώρισμα του τόπου αποτελούν τα παραδοσιακά πέτρινα γεφύρια του. Είναι όλα τους δείγματα μοναδικής τέχνης και λαϊκής σοφίας. Βασικός λόγος κατασκευής τους ήταν η διευκόλυνση της κυκλοφορίας στην περιοχή, η οποία διατρέχεται από πολλά και ορμητικά ποτάμια. Παράλληλα συντελούσαν στην ανάπτυξη οικονομικών αλλά και κοινωνικών σχέσεων ανάμεσα στους οικισμούς του Ζαγορίου. Η επιλογή της τοποθεσίας στην οποία θα χτιζόταν το γεφύρι είχε ιδιαίτερη σημασία. Οι τεχνίτες διάλεγαν το σημείο εκείνο στο οποίο οι δύο όχθες είχαν τη μικρότερη απόσταση μεταξύ τους, το στενότερο δηλαδή μέρος του ποταμού. Ιδανικά, οι όχθες των σημείων αυτών είναι στέρεοι μεγάλοι βράχοι για την στήριξη του γεφυριού.

Αρχικά τα γεφύρια ήταν ξύλινα και όχι ιδιαίτερα ανθεκτικά. Από τα μέσα του 18ου αιώνα όμως άρχισαν να κατασκευάζονται από πέτρα. Συνήθως η χρηματοδότησή τους γινόταν από πλούσιους κατοίκους της περιοχής, από μετανάστες του εξωτερικού, ηγούμενους αλλά και Τούρκους αξιωματούχους. Πρώτα στηνόταν το ξυλότυπο. Οι τεχνίτες έχτιζαν ταυτόχρονα και από τις δύο πλευρές έτσι ώστε να καταλήξουν στο κέντρο του γεφυριού. Το σημαντικότερο σημείο της κατασκευής ήταν το «κλειδί», η τελευταία πέτρα δηλαδή που τοποθετούνταν στην κορυφή του γεφυριού. Σε πολλά από τα γεφύρια συναντούσε κανείς στο κάτω μέρος τους ένα καμπανάκι, που όταν ο άσχημος καιρός έκανε το πέρασμα επικίνδυνο προειδοποιούσε τους διαβάτες. Κατά κύριο λόγο οι πέτρες που χρησιμοποιούνταν ήταν μικρού μεγέθους. Όταν το πλάτος του ποταμού ήταν αρκετά μεγάλο κατασκευάζονταν πέρα από τα κύρια τόξα του γεφυριού και άλλα μικρότερα, με σκοπό να ελαφρύνει η κατασκευή και να περνά γρηγορότερα το νερό σε περίπτωση πλημμύρας. Το σύνηθες πλάτος του γεφυριού ήταν τα δύο μέτρα. Στα πλάγια δημιουργούνταν πεζούλια με κάθετα τοποθετημένες μακρόστενες πέτρες για την προστασία των περαστικών.

Οι μάστορες, ήταν κάτοικοι της περιοχής και ήταν οργανωμένοι σε ομάδες, στα σινάφια ή μπουλούκια όπως ήταν γνωστά. Εκείνος που καθοδηγούσε το μπουλούκι ήταν ο «κάλφας». Οι μάστορες είχαν διάφορες ειδικότητες, ήταν χτίστες, ζωγράφοι, μαρμαρογλύπτες, λασπατζήδες και επικοινωνούσαν μεταξύ τους με μια συνθηματική γλώσσα, τα «μαστόρκα». Η περίοδος που εργάζονταν τα μπουλούκια ήταν από τον Απρίλιο, την ημέρα της γιορτής του Αϊ Γιώργη έως τη γιορτή του Αγίου Δημητρίου. Η πρώτη ύλη για την κατασκευή των γεφυριών ήταν ο σχιστόλιθος, ενώ ιδιαίτερα σημαντικό ήταν το κουρασάν, το μείγμα δηλαδή τριμμένου κεραμιδιού, ασβέστη, χώματος, νερού, ελαφρόπετρας και ξερού χόρτου. Οι μάστορες σπάνια έβαζαν την υπογραφή του στο έργο. Τα γεφύρια τις περισσότερες φορές έπαιρναν το όνομα του χρηματοδότη ή επισκευαστή τους. Πολλά είναι τα γεφύρια που στέκονται ακόμα και βρίσκονται σε εξαιρετική κατάσταση, σα να μη χτίστηκαν περασμένο αιώνα.

Γεφύρι του Μίσσιου: Το γεφύρι βρίσκεται κοντά στο χωριό Βίτσα, στο κεντρικό Ζαγόρι. Ένα λιθόστρωτο κατηφορικό μονοπάτι μας οδηγεί ύστερα από 20 περίπου λεπτά στην κοίτη του ποταμού. Αφού περπατήσουμε για λίγο παράλληλα με αυτό και ανάμεσα στα δέντρα, συναντούμε το πέτρινο γεφύρι. Είναι κατασκευασμένο με ένα τόξο και διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση. Χτίστηκε το 1748 από τον Αλέξη Μίσσιο, από τον οποίο πήρε και το όνομά του. Από εδώ περνούν και δύο από τα πολλά πεζοπορικά μονοπάτια της περιοχής.

Γεφύρι του Κόκκορου ή Νούτσου: kokorouΤο γεφύρι του Κοκκόρου βρίσκεται στο κεντρικό Ζαγόρι, πάνω στο δρόμο, κοντά στα χωριά Κουκούλι, Δίλοφο και Κήποι. Είναι μονότοξο και χτίστηκε το 1750 με χρηματοδότηση του Νούτσου Κοντοδήμου που καταγόταν από το Βραδέτο. Πολλές φορές χρειάστηκε να επισκευαστεί. Το 1910 έπαθε σοβαρές ζημιές και ο Γρηγόρης Κόκκορος που ήταν μυλωνάς στο επάγγελμα και είχε το μύλο του δίπλα στο γεφύρι, διέθεσε ένα χρηματικό ποσό για αυτό το σκοπό. Το γεφύρι είναι σε πολύ καλή κατάσταση και ένα από τα πιο γνωστά γεφύρια της περιοχής.

Γεφύρι του Πλακίδα ή Καλογερικό: Το γεφύρι του Πλακίδα βρίσκεται πάνω από το Μπαγιώτικο ρέμα και συναντάται στα δεξιά του δρόμου που οδηγεί στο χωριό Κήποι, στο κεντρικό Ζαγόρι. ipirosΑπό μακριά εξαιτίας της κατασκευής του και της αρμονίας των τόξων του μοιάζει με κάμπια εν κινήσει. Χτίστηκε το 1814 στο σημείο που ήδη υπήρχε ένα ξύλινο γεφύρι. Η χορηγία ήταν του ηγούμενου του μοναστηριού του Προφήτη Ηλία της Βίτσας, Σεραφείμ και έτσι ονομάστηκε Καλογερικό. Το κόστος ήταν 20.000 γρόσια. Το γεφύρι είναι κατασκευασμένο με τρία τόξα και οδοντωτά περβάζια. Το 1865 οι αδελφοί Αλέξης και Ανδρέας Πλακίδας επισκεύασαν τις ζημιές που είχε υποστεί και από τότε ονομάστηκε και γεφύρι του Πλακίδα.

Γεφύρι του Κοντοδήμου ή Λαζαρίδη: kontodimouΤο γεφύρι χτίστηκε το 1753 στη χαράδρα του Μικρού Βίκου κοντά στο χωριό Κουκούλι. Χρηματοδότης ήταν ο Τόλης Κοντοδήμος που καταγόταν από το Βραδέτο, από τον οποίο το γεφύρι πήρε και το όνομά του. Επίσης είναι γνωστό και ως γεφύρι του Λαζαρίδη εξαιτίας του δασκάλου Κώστα Λαζαρίδη που κατοικούσε στο Κουκούλι και είχε μύλο δίπλα στο γεφύρι. Είναι λιθόκτιστο, κατασκευασμένο με ένα τόξο και διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση. Το γεφύρι προσεγγίζεται από ένα χτιστό μονοπάτι που ενώνει τα χωριά Μπάγια και Κουκούλι. Σύμφωνα με την παράδοση, κλέφτες είχαν κρύψει δίπλα στο γεφύρι του Κοντοδήμου την εικόνα του Αγίου Κωνσταντίνου και της Αγίας Ελένη και οι κάτοικοι έβλεπαν το βράδυ να φέγγει ένα καντήλι στο σημείο αυτό. Το καντήλι σταμάτησε να είναι ορατό από τους κατοίκους όταν βρέθηκε η εικόνα και επιστράφηκε στο ναό από όπου είχε κλαπεί.

Γεφύρι του Μύλου: Πρόκειται για ένα γεφύρι σε άριστη κατάσταση που βρίσκεται ακριβώς στην έξοδο του χωριού Κήποι προς τους Νεγάδες. Είναι χτισμένο πάνω στο Μπαγιώτικο ποταμό από το 1748 και διευκόλυνε τους κατοίκους που είχαν προορισμό τα Ιωάννινα. Διαθέτει δύο βασικές καμάρες και μία ακόμα μικρότερη, γεγονός που το κάνει να διαφέρει από τα υπόλοιπα γεφύρια του Ζαγορίου. Το όνομά του οφείλεται στον εκκλησιαστικό μύλο που βρίσκεται ακριβώς πλάι του. Στο κέντρο του γεφυριού υπάρχει μια επιγραφή πάνω σε μια μαύρη πέτρα που αναφέρει «βουστροφηδόν», δηλαδή ανάλογα με την κίνηση των βοδιών. Την ημέρα των Θεοφανείων ο παπάς ρίχνει το Σταυρό στο νερό από την κορυφή του γεφυριού.

Γεφύρι του Πιτσιώνη: Το γεφύρι του Πιτσιώνη είναι ένα μονότοξο πέτρινο γεφύρι που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του δρόμου, έξω από το χωριό Κήποι προς τους Νεγάδες. Αυτό που κάνει το συγκεκριμένο γεφύρι ιδιαίτερο είναι η φύση γύρω του. Η περιοχή είναι γεμάτη δροσερά πλατάνια, καλαμιές και πυκνή βλάστηση που δημιουργούν μια παραμυθένια ατμόσφαιρα. Το γεφύρι χτίστηκε το 1830 από το Θόδωρο Πιτσιώνη. Ο Πιτσιώνης είχε σωθεί σαν από θαύμα όταν τον παρέσυρε το Μπαγιώτικο ποτάμι που επιχείρησε να περάσει. Για να δείξει την ευγνωμοσύνη και τη χαρά του έχτισε στο σημείο αυτό το γεφύρι και πρόσφερε ένα επιπλέον ποσό για τη συντήρησή του.

Γεφύρι του Καμπερ Αγά: Πρόκειται για ένα συμμετρικό γεφύρι με μια κύρια καμάρα και δύο μικρότερες δεξιά και αριστερά αυτής. Βρίσκεται κοντά στους Μηλιωτάδες στον επαρχιακό δρόμο που συνδέει το Ανατολικό Ζαγόρι με τα Γιάννενα. Εδώ είναι η συμβολή των ποταμών Ζαγορίτικου και Βάρδα. Το γεφύρι διαφέρει από τα υπόλοιπα του Ζαγορίου εξαιτίας του χαμηλού ύψους του, αλλά και του πλάτους του που του δίνουν μια περίεργη όψη. Το όνομά του οφείλεται στον Καμπέρ Αγά, τον Τούρκο διοικητή των Ιωαννίνων, που πρόσφερε τα χρήματα για την κατασκευή του.

Γεφύρι της Κλειδωνιάς ή Βοϊδομάτη: Το μονότοξο γεφύρι της Κλειδωνιάς χτίστηκε το 1853 από τη Μπαλκίζ Χανούμ, στην Κλειδωνιά στο σημείο που τελειώνει η χαράδρα του Βίκου και κόστισε το σεβαστό ποσό των 37000 γροσιών. Ενώνει τις δύο όχθες του ποταμού Βοϊδομάτη, από όπου απέκτησε το δεύτερό του όνομα και θεωρείται άριστης κατασκευής. Παλιότερα οι κάτοικοι μέσω του γεφυριού μετακινούνταν από το Δυτικό Ζαγόρι προς την Κόνιτσα. Το γεφύρι είναι γνωστό και εξαιτίας ενός τραγικού περιστατικού που συνέβη εκεί μεταξύ των οικογενειών Γεραίνη και Σταμάτη. Πάνω στο γεφύρι κατά τη διάρκεια της γαμήλιας πομπής των οικογενειών από τον Άγιο Μηνά, έγινε για λόγους τιμής συμπλοκή, η οποία στοίχησε τη ζωή του νιόπαντρου ζευγαριού και κάποιων συγγενών της νύφης.

Γεφύρι Τσίπιανης: Το γεφύρι βρίσκεται κοντά στους Μηλιωτάδες, στο Ανατολικό Ζαγόρι και ενώνει τις όχθες του ποταμού Βάρδα. Χτίστηκε το 1875 και διαθέτει ένα ψηλό, κύριο τόξο και δύο ψευτοκαμάρες αριστερά αυτού. Τα χρήματα για την κατασκευή του διατέθηκαν από τον Αναστάσιο Πασπαλιάρη από το Δριστένικο, αλλά και την κοινότητα Γρεβενιτίου. Το γεφύρι βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση.

Γεφύρι Βωβούσας: Το πανέμορφο γεφύρι της Βωβούσας είναι ένα από τα ελάχιστα γεφύρια της περιοχής του Ζαγορίου που είναι ακόμα σε χρήση. zagori20Το γεφύρι ενώνει τις δύο πλευρές του χωριού που χωρίζεται στα δύο από τον ποταμό Αώο. Χτίστηκε το 1748 από τον Αλέξη Μίσσιο και είναι ένα μεγάλο, μονότοξο γεφύρι, από το οποίο μπορούμε να απολαύσουμε τη θέα του ποταμού και της πυκνής του βλάστησης. Περιστοιχίζεται από ένα ξύλινο περβάζι που είναι απαραίτητο για την ασφάλεια των διαβατών του.

Γεφύρι του Χάσιου: Πριν το χωριό Κήποι ένα μικρό μονοπάτι μέσα στο δάσος και παράλληλα με το ποτάμι μας οδηγεί στο γεφύρι του Χάσιου. Πρόκειται για ένα μονότοξο γεφύρι που διατηρείται σε καλή κατάσταση.

Παλιογέφυρο: Ακολουθώντας για λίγο τη συνέχεια του μονοπατιού μετά το γεφύρι του Χάσιου, βρισκόμαστε στο Παλιογέφυρο. Στέκεται σε ένα στένεμα του ποταμού στο σημείο που τα βράχια σχεδόν ενώνονται στο πίσω μέρος του γεφυριού, δημιουργώντας μια στενή λωρίδα με γαλαζοπράσινα νερά. Πλέον δε χρησιμοποιείται αλλά προσφέρει στους επισκέπτες ένα νοερό ταξίδι στο παρελθόν.

Γεφύρι Κόνιτσας: Πρόκειται για το γνωστότερο ίσως γεφύρι της ευρύτερης περιοχής.

Χτίστηκε το 1870 στο σημείο που παλιότερα βρισκόταν ένα ξύλινο, από τον Κώστα Φρόντζο και άλλους 50 μάστορες. Το συνολικό κόστος της κατασκευής έφτασε τα 120000 και καλύφθηκε από το Γιάννη Λούλη αλλά και άλλους κατοίκους της Κόνιτσας. Έχει ένα μεγάλο τόξο και θεωρείται το μεγαλύτερο σε ύψος και σε πλάτος μονότοξο γεφύρι της Ηπείρου. Για την ασφάλεια των διαβατών είχε τοποθετηθεί μια καμπάνα, η οποία χτυπούσε όταν φυσούσε δυνατός αέρας, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο. Το γεφύρι είναι άριστης κατασκευής και ανθεκτικό, γεγονός που αποδεικνύεται από το ότι άντεξε όταν το 1913 οι Τούρκοι προσπάθησαν να το ανατινάξουν.